گیاه آنقوزه که با نام علمی Ferula Asafoetida شناخته می‌شود، یک نوع گیاه دارویی، علفی، چندساله و منوکارپیک از خانواده چتریان است. این گیاه بومی استپ‌های ایران و برخی نقاط افغانستان است. به دلیل استفاده نادرست و بیش از حد از روش‌های سنتی در برداشت این گیاه طی سال‌های اخیر، میزان رشد آنقوزه کاهش یافته و به این ترتیب، تراکم این گیاه در طبیعت به شدت کاهش پیدا کرده و اکنون با خطر انقراض روبرو است.

گیاه شناسی

گیاه آنغوزه که به خانواده چتریان تعلق دارد، با ریشه‌های ضخیم و آبدار که مخزن شیره گیاهی است، شناخته می‌شود. ساقه این گیاه که تا حدی گوشتی است، می‌تواند تا ارتفاعی معادل دو متر افزایش یابد. در دوران اولیه رشد آنغوزه، تقریباً هیچ ساقه‌ای وجود ندارد و برگ‌ها به صورت افشان بر روی زمین گسترده می‌شوند. با بالا رفتن ساقه، گل‌هایی با رنگ زرد و شکل چتری در نوک آن‌ها ظاهر می‌شوند. میوه‌های این گیاه، که به رنگ قهوه‌ای تیره یا سیاه هستند و شکلی بیضی و کمی پهن دارند، بویی نامطبوعی دارند.

اندازه بذرهای آنغوزه بین ۹ تا ۱۲ میلی‌متر طول و ۵ تا ۷.۵ میلی‌متر عرض متغیر است. وزن برای هزار دانه حدود ۵/۱۲ گرم و وزن هکتولیتری آن ۴/۱۹۶ گرم بر سانتی‌متر مکعب است. استانداردهای خلوص بذر در حدود ۸۰ درصد قرار دارد و قدرت جوانه‌زنی آن نیز بیش از ۸۰ درصد است، به طوری که بذرها توانایی حفظ قدرت جوانه‌زنی خود را تا سه سال دارند.

مشخصات صمغ آنغوزه

صمغ آنغوزه، که به عنوان اولئورزین شناخته می‌شود، از طریق بریدن ریشه‌ها یا پایین‌ترین قسمت ساقه‌ها و یا حتی قطع ساقه‌ها در نزدیکی قاعده گیاه تولید می‌شود. این عمل باعث می‌شود هر سه روز یک بار، ترشحاتی به رنگ سفید و نرم جمع شوند که پس از قرار گرفتن در معرض هوا، به رنگ قهوه‌ای تغییر یافته و سخت و شکننده می‌شوند. ریزوم پس از مدتی، حدود سه ماه، زندگی خود را از دست می‌دهد. از هر گیاه تقریباً می‌توان حدود یک کیلوگرم صمغ استخراج کرد.

آنغوزه دارای طعم تند و گس است و در برخی از انواع آن، طعمی تلخ نیز مشاهده می‌شود. بوی آن شبیه به سیر است و بسیار قوی می‌باشد که از طریق دفعات معده و مدفوع بدن خارج می‌شود. در طب سنتی به دو نوع از آنغوزه اشاره می‌شود: آنغوزه سفید یا حلتیت طیب که از نوع خوشبوی آن استخراج می‌گردد، و آنغوزه سیاه یا حلتیت منتن که از نوع بدبوی آن به دست می‌آید.

انواع صمغ آنغوزه

فرم دانه‌ای یا اشکی

اولین نوع صمغی که بدون هیچگونه بخش گیاهی برداشت می‌شود، به شکل دانه‌ای یا اشکی است. این صمغ به طور طبیعی و به میزان کم از ساقه گیاه تراوش می‌کند. این فرم از آنغوزه به دلیل نداشتن آلودگی‌هایی نظیر خاک یا خاشاک، با کیفیت‌ترین و نایاب‌ترین نوع محسوب می‌شود و دارای ظاهری معمولاً مسطح و بیضی است که نرمی خود را برای مدتی حفظ می‌کند. در برخورد با هوا به سرعت اکسیده شده و رنگ آن تغییر کرده، ابتدا به بنفش شبیه رنگ گل هلو و سپس به قرمز-قهوه‌ای تبدیل می‌شود. در صورت شکسته شدن، مقطع آن به رنگ‌های سفید تا زرد یا حتی کمی صورتی دیده می‌شود.

فرم توده‌ای

صمغ به شکل توده‌ای از زخمی که با برش زدن نزدیک یقه گیاه ایجاد شده (پس از آماده‌سازی گیاه) به دست می‌آید و معمولاً به صورت نامرتب و با کم دقت جمع‌آوری می‌شود، دارای رنگ‌های مختلفی نظیر زرد، قرمز، قهوه‌ای و خاکستری قهوه‌ای است. این نوع صمغ در مقایسه با فرم اشکی، سفت‌تر و دارای ناخالصی‌های بیشتری است، به طوری که ممکن است شامل کاه، تکه‌هایی از ریشه و برگ‌های خرد شده باشد و از این رو، ارزش آن کمتر از نوع اشکی تلقی می‌شود.

خواص درمانی و دارویی آنغوزه

صمغ الئورزینی موجود در آنغوزه، از دیرباز به خاطر خواص غذایی و دارویی خود شهرت داشته است. در طب سنتی کشورهای آسیایی، از صمغ به دست آمده از ریشه‌ی آنغوزه برای تنظیم عملکرد دستگاه هضم، پاکسازی و فعال‌سازی سطح داخلی روده‌ها، از بین بردن کرم‌ها، مسکن، ضد یبوست و به عنوان محرک اشتها استفاده می‌کنند. علاوه بر این، عصاره‌ی متانولی ریشه‌ی آنغوزه نیز توانایی مهار فعالیت پروتئاز HCV-PR را دارد. در ایالات متحده، آنغوزه در تهیه‌ی سس Worcestershire به کار می‌رود که دارای طعم تندی است و به عنوان چاشنی در آشپزی استفاده می‌شود.

برگ‌های آنغوزه خاصیت ضد کرم، ضد نفخ و تعریق‌آور دارند. ساقه‌ها نیز به عنوان مقوی کبد و مغز مورد استفاده قرار می‌گیرند. صمغ به دست آمده از ریشه‌ی آنغوزه در ساخت داروهای ضد انگل، ضد تشنج، تحریک قاعدگی و تقویت کننده‌ی قلب به کار رفته و در درمان بیماری‌هایی با منشأ عصبی، مشکلات تنفسی، اسپاسم حنجره، آسم، بیماری‌های دستگاه گوارش و رفع یبوست در افراد مسن مؤثر است. علاوه بر این، در درمان ذات‌الریه به عنوان داروی موضعی و برای کاهش درد ناشی از قولنج روده در کودکان کاربرد دارد.

آنغوزه، به دلیل ترکیبات طبیعی و خواص ضد میکروبی و ضد قارچی‌اش، در پیشگیری و درمان بیماری‌ها و عفونت‌ها، به ویژه در کشورهای در حال توسعه، اهمیت یافته است. در استان لرستان، برای درمان بیماری‌های رماتیسمی، از پخته‌ی کلاله‌ی آنغوزه استفاده می‌شود و ضماد آن نیز در پیشگیری از ریزش مو مفید است. این گیاه همچنین در پیشگیری از سقط جنین و کنترل فشار خون مؤثر است.

با توجه به خواص آنتی‌اکسیدانی برخی گیاهان و ترکیبات طبیعی، اهمیت استفاده از این گیاهان در بهبود سلامت جامعه بیش از پیش مورد تاکید قرار گرفته است. آنغوزه، که در ایران و به خصوص در دامنه‌های زاگرس به وفور یافت می‌شود، به دلیل خواص ضد میکروبی و آنتی‌اکسیدانی خود، می‌تواند در تولید داروهای جدید نقش مهمی ایفا کند.

استفاده در زمینه کشاورزی

در مطالعه‌ای که ناظمی رفیع در سال ۱۳۸۱ انجام داد، بررسی شد که چگونه عصاره‌های گیاهی به خصوص آنغوزه، علاوه بر خرزهره و اسطوخودوس، تاثیر حشره‌کشی بر شب‌پره آرد و شپشه آرد دارند. نتایج نشان داد عصاره آنغوزه از همه موثرتر است در از بین بردن حشرات. این گیاه همچنین باعث افزایش سطح هورمون پرولاکتین در گوسفندان، خرگوش‌ها و موش‌های صحرایی می‌شود، نشان‌دهنده خاصیت لاکتوژنیک آن است. احتمال دارد که آنغوزه حاوی ترکیبات لاکتوژنیک مانند پکتین و بتاگلوکان باشد. به دلیل بوی تند و نامطبوعی که دارد، معمولاً به صورت دانه استفاده می‌شود و روزانه بین ۰.۵ تا ۲ گرم از آن مصرف می‌شود، در حالی که عصاره الکلی یا اتری آن در مقادیر ۱ تا ۴ گرم کاربرد دارد.

ترکیبات شیمیایی آنغوزه

آنغوزه به عنوان یک گیاه دارویی، علاوه بر کاربردهای مرتعی و صنعتی خود، دارای ترکیبات شیمیایی متنوعی است. این گیاه شامل ترکیبات ارزشمندی چون رزین با سهم ۶۲ درصد، صمغ به میزان ۲۵ درصد، اسانس بین ۳ تا ۷ درصد، فرولیک اسید آزاد ۲۸/۱ درصد و مقادیر ناچیزی وانیلین است. علاوه بر این، مولکول‌هایی نوین مانند آزافوئتیدین، فروکولیسین، آزافوئتیدنول A و B، سارادافرین و فوئتیدین که از دسته کومارین‌های سزکوئی ترپنوئیدی هستند، از رزین این گیاه استخراج شده‌اند. تحقیقات نشان داده‌اند که آنغوزه حاوی مقادیر قابل توجهی از عناصری مثل آهن، استرانسیم، روی و مس است. اسانس آنغوزه که به سرعت در معرض هوا اکسیده می‌شود، شامل ترپن‌ها، پینن و سزکوئی‌ترپن با بوی لاوند و ترکیبات گوگردی است که حدود ۶۵ درصد از آن را تشکیل می‌دهند. تحلیل‌های شیمیایی بر روی اسانس صمغ آنغوزه نشان می‌دهد که این اسانس حاوی نسبت‌های بالایی از بوتیل پروپنیل دی‌سولفاید و دیگر ترکیبات گوگردی است، همچنین شامل نسبت‌های کمتری از آلفا-پینن، بتا-پینن، ۳-کارن، سیس-اوسمین و آلفا-هومولن می‌باشد.

کاربردهای صنعتی آنقوزه

با توجه به نقش برجسته گیاه دارویی آنغوزه در درمان انواع بیماری‌ها و کاربرد آن در صنایع غذایی، اهمیت استفاده از صمغ و عصاره‌ی حاصل از این گیاه پررنگ‌تر شده است. از صمغ الئورزینی آنغوزه می‌توان در ساخت دارو و همچنین صادرات آن به کشورهای دیگر بهره برد. اکثر محصول آنغوزه تولیدی در ایران به کشورهای دیگر صادر می‌شود و میزان مصرف داخلی آن کم است. این تولید شامل هم بهره‌برداری‌های قانونی در چارچوب طرح‌های مجاز و هم بهره‌برداری‌های غیرقانونی است، با بیشترین میزان تولید در استان‌های فارس، کرمان و خراسان.

با ایجاد شرایط مناسب برای بهره‌برداری از این گیاه دارویی ارزشمند، می‌توان اقدامات مؤثری در زمینه تولید داروهای مبتنی بر آن انجام داد تا از صادرات بی‌مهابای صمغ به صورت خام پیشگیری و در راستای تولید دارویی مبتنی بر آن قدم‌های مهمی برداریم. بازسازی طبیعی آنغوزه فقط از طریق تولید و پراکنده‌سازی بذر ممکن است. هر گل آنغوزه قادر است مقادیر زیادی بذر را در ساختارهای چتر مانند تولید کند که بذرهای سبک آن توسط باد در سراسر منطقه پخش شده و جوانه می‌زنند.

از آنجایی که این گیاه منبع درآمدی ارزشمند برای بسیاری از روستاییان و بهره‌برداران ایرانی است، مردم منطقه با همکاری نهادهای مربوطه پس از جمع‌آوری بذرها، آن‌ها را در نقاط منتخبی از مراتع پخش می‌کنند تا هم از بقای گیاه اطمینان حاصل شود و هم از انقراض آن جلوگیری به عمل آید. بهترین زمان برای جمع‌آوری بذر، قبل از زمان پراکنده شدن آن‌ها است.

تولید آنغوزه

بازسازی طبیعی آنغوزه از طریق تولید و گسترش بذر ممکن است. هر ساقه گل‌آور این گیاه مقادیر فراوانی بذر تولید می‌کند که در ساختارهایی شبیه به چتر قرار دارند. بذرهای سبک این گیاه با کمک باد در اطراف منطقه پخش شده و رویش جدیدی را آغاز می‌کنند.

روش‌های کشت بافت

کشت بافت و تکثیر ریزازدیادی به عنوان یک روش پیشرفته و مطمئن برای تکثیر انبوه آنغوزه، گیاه دارویی با ارزش و در خطر انقراض، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

شرکت گیاهان معطر پرند با داشتن دستورالعمل کامل برای تولید آنغوزه از طریق کشت بافت، برای همکاری با سازمان‌ها، نهادها، واحدهای تولیدی و تحقیقاتی اعلام آمادگی می‌کند.

در میان نوشیدنی های گیاهی، چای سبز با دارا بودن انواع ویتامین و مواد معدنی، از جمله نوشیدنی های موثر در جلوگیری از بیماری های قلبی و سرطان به شمار می آید. یکی دیگر از خواص مهم چای سبز که توجه بسیاری از افراد به خصوص بانوان را به خود جلب کرده است مفید بودن این چای در لاغری و تناسب اندام می باشد. اما نکته اصلی این است که چه موقع چای سبز بخوریم تا لاغر شویم ؟ لذا در ادامه به توضیحاتی در خصوص مناسب ترین زمان مصرف این نوشیدنی و تاثیرات آن بر روی لاغری می پردازیم.

علاوه بر مدت زمان دم کشیدن چای سبز، دمای آب می تواند در طعم نهایی این نوشیدنی موثر باشد. اگر آب بیش از اندازه داغ شود نوشیدنی طعمی تلخ و اگر به اندازه ی کافی داغ نشود قطعا برگ های چای سبز به خوبی خیس نخورده و طعم آن آزاد نخواهد شد. بهترین دمای آب برای دم کردن چای سبز بین 60 تا 85 درجه سانتی گراد و بهترین زمان نیز بین 1 تا 3 دقیقه می باشد.

از مزایای سلامت محور اسانس  روغنی شوید می توان به خاصیت هایی از قبیل  ماده ضد اسپاسم، مسکن، هضم کننده، ضد عفونی کننده، آرام بخش بودن اشاره کرد که بدین شرح است:
ضد اسپاسم

عارضه اسپاسم  ممکن است منجر به سرفه های بدون توقف ، سکسکه ، گرفتگی عضلات ، کشش عضلات ، تشنج یا حملات صرعی شود. در موارد شدید حتی بیمارممکن است احساس درد حاد در روده داشته باشد یا در مواردی تنفس همراه با  سرفه و سکسکه داشته باشد. اسانس روغنی شوید این حملات اسپاسم را آرام می کند. بطوریکه  بر روی اعصاب ، ماهیچه ها ، روده ها و سیستم تنفسی تأثیر می گذارد و حملات اسپاسماتیک را آرام می کند و باعث تسکین سریع فرد می شود.

جلوگیری از عفونت

اسانس روغن شوید به دلیل خاصیت ضدعفونی کنندگی در از بین رفتن عفونت در حمله میکروب ها تاثیرگذار است و در استعمال خارجی نیز، از پوست و زخم ها در برابر عفونت محافظت می کند و به بهبود سریع آنها کمک می کند بطور مثال می توان آن را به صورت رقیق شده برای مالیدن روی سر استفاده کرد تا از مو در برابر عفونت های مختلف و حتی شپش محافظت کند.

تسهیل کننده هضم غذا

بذر شوید از گذشته به عنوان دارویی برای تسهیل در هضم غذا استفاده می شده است. این خاصیت به دلیل وجود روغنهای اصلی در دانه آن بوجود آمده است. روغن شوید با تحریک ترشح آب میوه های گوارشی مانند آب معده ، اسیدها و صفرا در معده باعث هضم غذا می شود. رایحه آن غدد بزاقی را نیز تحریک می کند و در نتیجه به هضم اولیه غذا در دهان کمک می کند.

علاوه بر این ، این محصول حرکت پریستالتیک روده را تحریک می کند و به غذای بلعیده شده کمک می کند تا از طریق آنها پیش برود ، در نتیجه هضم غذا را سهولت داده و از شرایطی مانند یبوست جلوگیری می کند.

برطرف کننده نفخ شکم

اسانس روغنی شوید می تواند به طور موثر مشکلات گاز معده و روده را کنترل کند. این نه تنها به حذف گاز از روده کمک می کند بلکه از ایجاد گاز بیشتر نیز جلوگیری می کند.

افزایش شیر مادر

این ماده  کیفیت شیر مادر را افزایش می دهد و برای سلامت کلی کودک بسیار مفید است. نوزادانی که از شیر مادرشان تغذیه می کنند اغلب از نفخ شکم ، سوء هاضمه و گاز معده رنج می برند. لذا جدا از افزایش ترشح شیر ، از راه دیگری نیز به نوزادان  کمک می کند بدین صورت که خاصیت تسکین دهنده و هضم کننده روغن شوید در شیر جذب می شود و می تواند به طور غیر مستقیم به کودک کمک کند تا از شر چنین مشکلاتی خلاص شود.

کاهش دهنده اختلالات معده

این ماده  ترشح آب میوه های گوارشی و صفرا را در معده  تنظیم می کند  و آن را از عفونت در امان نگه می دارد و همچنین به روند بهبود زخم معده کمک می کند.

زخم ها را التیام می بخشد

اسانس روغنی  شوید با کمک به بهبود سریع زخم ها ، چه خارجی و چه داخلی و محافظت از آنها در برابر عفونت ، به عنوان یک التیام بخش عمل می کند.

مراقبت از پوست

روغن شوید باعث تعریق می شود و در نتیجه احساس سبکی ایجاد می کند. این امر همچنین به حذف آب اضافی ، نمک و مواد سمی از بدن ، کاهش فشار خون ، کاهش تورم و محافظت از سلامت کلی پوست کمک می کند.

]]> https://parand.de/fa/%d8%a8%d8%a7-%d9%85%d8%b2%d8%a7%db%8c%d8%a7%db%8c-%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85%d8%aa-%d9%85%d8%ad%d9%88%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d8%a7%d9%86%d8%b3-%d8%b4%d9%88%db%8c%d8%af-%d8%a2%d8%b4%d9%86%d8%a7-%d8%b4%d9%88/feed/ 0 https://parand.de/fa/3-%d9%81%d8%a7%db%8c%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d8%a7%d9%86%d8%b3-%d9%85%d8%b1%d8%b2%d9%87/ https://parand.de/fa/3-%d9%81%d8%a7%db%8c%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d8%a7%d9%86%d8%b3-%d9%85%d8%b1%d8%b2%d9%87/#respond Wed, 02 Jun 2021 08:17:17 +0000 https://parand.de/?p=1205 اسانس مرزه از طریق تقطیر از شکوفه و گیاه استخراج می شود. این محصول  به طور معمول به عنوان تقویت کننده سیستم ایمنی بدن استفاده می شود. اما واقعیت این است که  در برخی از گونه های این گیاه قابلیت و خاصیت درمانی وجود ندارد که  این نوع گونه ها بهم آمیخته یا جایگزین می شوند.

فواید اسانس روغنی مرزه

اسانس مرزه یکی از روغنهای مهم است که از گذشته تا به امروز تاثیرات بی شماری بر سلامت افراد و کیفیت تغذیه آنها گذاشته است. تا به امروز ، به دلیل طعم دهندگی قوی آن بیشتر آن را به عنوان یک قسمت مهم در پخت و پز خود استفاده می کنند .

در زیر برخی از مزایای استفاده از اسانس روغنی مرزه برای سلامتی ذکر شده است:

1. ضد عفونی کننده

اسانس مرزه از محتوای فنل بالایی تشکیل شده است که آن را به عنوان  یک ضد عفونی کننده بسیار خوب تعریف می کند. با توجه به اینکه این ویژگی، یکی از محبوب ترین مواد موجود در کرم های ضد اسکار است و  برای زخم های عمیق و سطحی نیز مرهم محسوب می شود  در درمان سوختگی ، بریدگی ، زخم ، زخم و حتی آبسه کاربرد دارد. شایان ذکر است که کمپانی های خاص تولید خمیر دندان و دهان شویه نیز این محصول را به عنوان ماده مهمی در محصولاتشان تبدیل کرده اند. ادر صورتی که دارای  بریدگی در سطح پوست خود هستید ، اگر 2-3 قطره از این روغن اساسی را به یک بطری کوچک الکل 70٪ اضافه کنید ، به راحتی می توانید از آلوده شدن آن جلوگیری کرده و بهبود آن را تسریع کنید.

2. ضد التهاب

اسانس مرزه دارای مقدار زیادی خاصیت ضد التهابی است. این باعث می شود که یک روش درمانی ایده آل برای انواع عفونت های قارچی ، به ویژه مواردی که روی پوست تأثیر می گذارند، باشد. همچنین بسیاری از افراد به دلیل این ویژگی کشف کرده اند که این روغن برای درمان پسوریازیس ایده آل است.

3. تسکین دهنده

اگر از نظر جسمی و روحی استرس دارید ، می توانید به یک معطر درمانی دیگر ، یا به یک اسانس روغنی دیگر مثل  روغن پرتقال ، اسانس روغنی اضافه کنید. پس از استنشاق بخارات روغن های مخلوط شده ، به زودی می توانید احساس آرامش کنید.

Savory essential oil facts and health benefits

خواص درمانی نعنا

* نعناع از نظر طب قدیم ایران نسبتا گرم و خشک است و از نظر خواص دارویی از پونه قوی تر است. از نعناع اسانس، روغن و تنتور تهیه می كنند كه مصارف طبی مختلفی دارد.

* نعنا بادشکن است و گاز معده و روده را از بین می برد.

* تقویت كننده معده و بدن است.

* ضد تشنج و ضد سرفه است.

* نعناع مسكن،‌ آرام بخش و قاعده آور است.

* برای بی خوابی، كم خوابی و ناراحتی های شبانه یك داروی موثر است.

* استفاده از نعنا، درد شكم را برطرف می كند.

* نعناع برای درمان سرماخوردگی و آنفلانزا مفید می باشد.

* نعناع ناراحتی های عصبی را برطرف می كند.

* برای تسكین در دندان، نعناع را در دهان گذاشته و بجوید.

* آشامیدن دم کرده نعناع و یا عصاره نعناع خونریزی سینه را قطع می كند.

* كمپرس نعناع درد سینه و پهلو را از بین می برد.

* نعناع كرم های روده و معده را می كشد.

* برای از بین بردن سکسکه و دل به هم خوردگی و استفراغ، نعنا را با انار ترش بخورید.

* نعناع ادرار را زیاد می كند.

* یك فنجان دم کرده گرم نعناع سینه را آرام می كند.

* برای رفع قولنج و دردهای روده، معده و هضم نشدن غذا، دم کرده نعنا بنوشید.

* برای از بین بردن گلودرد، دم کرده نعناع غرغره كنید.

* نعناع معرق است، بنابراین تب  را پایین می آورد.

* در هنگام سرماخوردگی بینی را با دم کرده نعناع بشویید.

* نعناع بهترین دوست کبد است. كبد را تمیز كرده و صفرا را رقیق می كند و کلسترول خون را پایین می آورد. برای این مورد دم کرده نعنا را قبل از غذا بنوشید.